کارگاه مطالعات بنیادی تابستان 97 :بحران!(1 مرداد 1397)

کارگاه مطالعات بنیادی تابستان 97 :بحران!
مدرس: نرگس مرودشتی - در این دوره ابتدا به بررسی تاریخی چند بحران داخلی و خارجی و زیر و رو کردن عوامل و راه حل‌های موفق یا ناموفق آن‌ها می‌پردازیم. بعد تلاش می‌کنیم ببینیم آیا نگرش اقتصاددانانِ دخیل در آن بحران‌ها درست بوده است؟ یک اقتصاددان اول در مواجهه با یک مسئله چه می‌کند و دوم به چه ابزاری برای ارائه یک راه حل نیاز دارد؟
عنوان کارگاه: (سه جلسه ای)
بحران!!
دبیر: 
نرگس مرودشتی – دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد و تجارت الکترونیک دانشگاه علامه طباطبائی (ره)
کارشناسی اقتصاد از دانشگاه الزهرا (س)
تسهیل‌گر گفت‌وگو - دبیر اقتصاد دبیرستان فائزون
 
انقلاب‌ها،‌ استعمارها، جنگ‌ها،‌ کشتارهای جمعی و ... بخش‌هایی اساسی در تاریخ هستند. بحران‌های تاریخ بشریت، شامل بحران‌های سیاسی، اجتماعی، زیست محیطی و ... می‌شوند. بیایید یک بحران زیست محیطی را در نظر بگیریم. گرمایش زمین! طی ۱۰۰ سال گذشته، کره‌ زمین به‌طور غیرطبیعی حدود ۰.۷۴ درجه سلسیوس گرم‌تر شده.  دانشمندان این حوزه دلائل متفاوتی را برای این مسئله عنوان می‌کنند. یکی از عوامل غیرطبیعی، گازهای گلخانه‌ای هستند. این گاز‌ها به دلائل مختلفی مانند استفاده از سوخت‌های فسیلی توسط مردم یا صنایع پدید می‌آیند. در سال ۲۰۱۵،‌ توافق بزرگی در رابطه با کاستن از انتشار گازهای گلخانه‌ای در پاریس صورت گرفت. مذاکره در مورد متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس انجام شد و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. در ۲۲ آوریل ۲۰۱۶ (روز زمین)‌ در مراسمی در نیویورک برای امضا معرفی شد. تا سال ۲۰۱۷، ۱۹۵ عضو UNFCCC این پیمان را امضا و ۱۴۷ کشور آن را به تصویب مجلس خود رسانده‌اند. اما، در این بین یک اتفاق مهم افتاد، آمریکا که ۲۲ آوریل ۲۰۱۶، توافقنامه را امضا کرده بود و ۳ سپتامبر ۲۰۱۶، آن را در مجلس تصویب کرده بود، ۱ ژوئن ۲۰۱۷ (یعنی کمتر از یک سال بعد) اعلام کرد از توافق پاریس خارج خواهد شد. رییس جمهور جدیدی بر سر کار آمده بود. وی در تبلیغات انتخاباتی‌اش، خروج از توافق پاریس را وعده داده بود. چرا؟ زیرا آن را مغایر با منافع ملی آمریکا می‌دید. به نظر آقای ترامپ، خروج از این توافق صنایع زغال سنگ و نفت را رونق خواهد بخشید. او معتقد است این توافق به میلیون‌ها فرصت شغلی در این کشور خسارت وارد می‌کند. بعد از اعلام این تصمیم،‌ واکنش های داخلی و جهانی بسیاری اتفاق افتاد، برخی آن را موافق منافع آمریکا می‌دانستند و برخی آن را یک حرکت صرفا پوپولیستی. بسیاری بیم آن را دارند که اگر آمریکا بخواهد از این توافق خارج شود اجرای آن در تمام جهان با مشکل مواجه می‌شود. اما،‌ هر چه بود آمریکا قصد خروج از این توافق را تا سال ۲۰۲۰ دارد. آن طور که به نظر می‌رسد اقتصاد، هم سر پیاز است هم ته آن! یکی از عوامل مهم به وجود آمدن این بحران، اقتصاد است و حال موانع اجرای راه حل‌ها نیز اقتصادی هستند. 
بگذارید یک مثال دیگر را بررسی کنیم، جنگ جهانی اول سال ۱۹۱۴ – ۱۹۱۸ اتفاق افتاد. جنگ جهانی دوم نیز، از ۱۹۳۹ تا اواخر ۱۹۴۵ طول کشید. بزرگترین بحران اقتصادی قرن گذشته، میانه این دو جنگ رخ داد. بحران ۱۹۲۹ یا همان Great Depression (رکود بزرگ). این دوران در ایالات متحده آمریکا با کاهش ارزش سهام در تاریخ ۴ سپتامبر ۱۹۲۹ شروع شد، در تاریخ ۲۹ اکتبر ۱۹۲۹ که سه شنبه سیاه نام گرفت، بورس آمریکا سقوط کرد و خبر آن در جهان پیچید. از آن پس طولی نکشید که جریان رکود اقتصادی در تمام کشورهای جهان به سرعت گسترش یافت. دیگر مسئله فقط اقتصاد آمریکا نبود. در این دوران ‹‹مینارد کینز›› اقتصاددان انگلیسی، راه حلی برای خروج از بحران ارائه کرد. این راه حل، بخش مهمی از اندیشه‌های تثبیت شده‌ی اقتصادی را زیر سوال می‌برد،‌ اما خیلی سریع جواب داد. رکود با این که بسیار عمیق و جدی و طولانی‌ترین رکود قرن بیستم بود، با راه حل کینز از بین رفت و از اوائل دهه ۴۰ میلادی دیگر آثاری از رکود وجود نداشت. اولین جایزه نوبل اقتصاد در سال ۱۹۶۹ اعطا شده و کینز در ۱۹۴۶ از دنیا رفته است، وگرنه به طور حتم او یکی از برندگان این جایزه بود. اما، قطعا نظریات کینز فقط روی رکود ۱۹۲۹ اثرگذار نبوده است...!
در طول تاریخ ما همواره شاهد وجود بحران‌های مختلفی بوده‌ایم. بسیاری از آن‌ها درمان شدند و بسیاری هم یا به حال خود رها شدند یا  تلاش برای درمان‌شان راه به جایی نبرده است. در این دوره سه جلسه‌ای، کار ما بیش‌تر روی خط تاریخ می‌چرخد. با ابزار تاریخِ بحران‌ها (بیش‌تر اقتصادی) تلاش می‌کنیم به هدف‌مان برسیم.
می خواهیم ببینیم مشکل واقعا از توافقنامه پاریس بوده یا بدعهدی آقای ترامپ؟ راه حل کینز، بهترین و کامل‌ترین راه حل بوده است یا می‌شود به چیزهایی در این میان شک کرد؟
در این دوره ابتدا به بررسی تاریخی چند بحران داخلی و خارجی و زیر و رو کردن عوامل و راه حل‌های موفق یا ناموفق آن‌ها می‌پردازیم. بعد تلاش می‌کنیم ببینیم آیا نگرش اقتصاددانانِ دخیل در آن  بحران‌ها درست بوده است؟ یک اقتصاددان اول در مواجهه با یک مسئله چه می‌کند و دوم به چه ابزاری برای ارائه یک راه حل نیاز دارد؟ یک اقتصاددان باید بتواند بین خطوط* را هم به موقع بخواند، ‌چه جور همچین چیزی اتفاق می‌افتد؟ در پایان هم، تلاش می‌کنیم رسالت یک اقتصاددان را در جامعه و حدود آن را بسنجیم. ببینیم رفتار اقتصاددان منجر به رای دادن جامعه آمریکا به آقای ترامپ شد یا آن اخباری که در مورد دخالت روسیه پخش شد درست بود یا چیزی جز این‌ها؟ 
در این دوره، به شدت به شما و مشارکت شما نیاز داریم. هرچه شما فعال‌تر باشید نتیجه شیرین‌تر خواهد بود. همین طور ممکن است، هر جلسه چند صفحه‌ای برای مطالعه در خانه داشته باشیم، ولی، حتما هر جلسه برای هفته بعدش لازم است چیزهایی را search کنیم و دست پر به کلاس بیاییم. پس قبل از انتخاب، به این قانون کلاس‌مان خوب فکر کنید.
بازگشت به صفحه اصلی