منطور از «ارز» چیست؟!(22 آبان 1397)

منطور از «ارز» چیست؟!
مدرس: سرکار خانم نرگس مرودشتی - کارگاهی برای آشنایی با مفهوم «ارز» و نسبت آن با مسائل جاری کشور
منظور از «ارز» چیست؟!
اختصاصی پایه ی یازدهم
یکی از موثرترین مفاهیم اقتصادی که بر تمام جوانب اقتصاد اثرگذار یا از آن‌ها اثرپذیر است، و معمولا هرجایی که از اقتصاد کلان صحبت می‌شود حضور دارد «پول» است. وقتی به این مفهوم، جهانی نگاه کنیم؛ پدیده‌ای به نام ارز به وجود می‌آید. همان‌طور که قدرت خرید پول داخل هرکشور متفاوت است،‌ قدرت هر ارزی در دنیا نیز فرق می‌کند. در دو جلسه پیش رو می‌خواهیم به بررسی دقیق «ارز» بپردازیم و تا آن‌جا که زمان اجازه بدهد به سوالات زیر جواب دهیم. به دو نکته توجه کنید! اول این‌که برای بررسی ارز به دانش شما در مورد پول و مفاهیم آن نیاز داریم. در نتیجه این کلاس را فعلا مختص یازدهمی‌ها گذاشتیم. دوم، این دو جلسه بیش‌تر یک جرقه برای ورود به بحث ارز است. بر حسب درخواست شما می‌توان آن را مفصل‌تر خارج از سه شنبه‌های علوم انسانی ادامه داد!
سوالاتی که دنبال جواب آن‌ها خواهیم بود:
آشنایی با مسئله ارز
1) ارز خارجی از چه زمانی معنا یافت؟ اولین نوع مبادله بشر تهاتر بوده است، بعد پول کالایی به وجود آمد و بعد اولین نوع پول یعنی سکه‌های طلا و نقره.
2) نظام پولی پایه طلا چیست؟ از چه زمانی از بین رفت؟ و چرا در کنفرانس برتون وودز، با منسوخ شدن این نظام پولی، دلار به عنوان ارز واحد جهانی انتخاب شد؟
3) مزایای این اتفاق برای آمریکا چه بود؟ آیا این اتفاق می‌تواند منجر به فروپاشی حاکمیت(و دولت) آمریکا شود؟
4) آیا ارز خارجی برای هر کشوری می‌تواند یک کالا به حساب بیاید و این کالا حتما کالایی است که بتواند ارزش دارایی هر فرد را ذخیره کند.
5) اگر پاسخ سوال قبلی بله است، چرا پول همان کشور نمی‌تواند این ذخیره ارزش را انجام دهد؟ یکی از وظایف پول حفظ و ذخیره ارزش است. و ایرادات و پیامدهای این نگاه به ارز خارجی برای هر کشوری چیست؟
6) دارایی واقعی به چه معناست؟ و آیا ارز می تواند یک دارایی واقعی باشد؟
بررسی مسئله ارز در داخل کشور
7) آیا در ایران جواب مورد ۴ بله است؟
8) اگر بله، این نگاه از کجا نشات می‌گیرد؟ دلایل آن به طور خاص در ایران چیست؟ به نظر می‌رسد از حدود اوایل دهه ۷۰ شمسی ارز خارجی برای کشور ما حکم دارایی واقعی (مثل طلا) را دارد.
9) در کشور ما، کدام ارز(ها) برای مردم مهم‌تر هستند؟ چرا در یک سال گذشته اقبال مردم بیش‌تر به سمت دلار بود. تفاوت دلار با یورو برای دولت / مردم چیست؟ چرا سمت ارزی مثل لیر ترکیه نرفتند؟
10) بحران‌های پولی ایران در چه زمان‌های دیگری اتفاق افتادند؟
11) بحران‌های ارزی ایران در چه زمان‌های دیگری اتفاق افتادند؟ (مثل زمان آقای هاشمی)
12) نوع برخورد دولت/حکومت با هر کدام از این بحران‌ها چه‌گونه بوده است؟
13) عوامل اقتصادی در ظهور بحران سال گذشته موثرتر بودند یا عوامل اجتماعی؟ هم‌چنین بررسی اثر نطق‌های رییس جمهور آمریکا، اعتراضات و تجمعات دی ماه 
14) عواملی که منجر به کاهش نرخ ارز در چند وقت اخیر شده اند چیست؟
15) آیا ممکن است اکنون در آبان ماه با شروع تحریم‌های جدید باز هم افزایش نرخ ارز را داشته باشیم؟
16) آیا تعهد اروپا به برجام صرفا به دلیل متعهد بودن آن‌ها به تعهدات بین‌المللی است؟ (نقش دیپلماسی در مسئله ارز چیست؟)
17) نقش اروپا در خنثی کردن اثر خروج آمریکا  از برجام چیست؟
18) آیا ایران توانست از مزایای کاهش ارزش پول خود استفاده کند؟
19) آیا اقتصاد ایران یک نظام تک ارزی است؟
بازگشت به صفحه اصلی